واسيلى ولاديميروويچ بارتولد ( مترجم : كريم كشاورز )

435

تركستان نامه ( تركستان در عهد هجوم مغول ) ( فارسى )

به جاى حكام زودگذر ، اميران موروثيى از ميان اشراف بومى كه با اوضاع محل نيك آشنا و از اعتماد مردم برخوردار بوده‌اند در رأس امور آن خطه منصوب و مستقر شدند . بديهى است كه اين فرمانفرمايان بيشتر به نفع خويش و كمتر به سود خلفا عمل مىكردند و چيزى نگذشت كه تابعيت ايشان در برابر خلفا به اسمى بىمسمى مبدل شد . ولات عباسيان كه قبل از آغاز دودمان طاهريان در خراسان حكومت مىكردند ناگزير قيامهاى بسيارى را كه از طرف اعراب و يا ايرانيان برپا مى - شده ، فرونشاندند . پس از سركوبى عصيان شريك چندين بار اعراب شيعهء بخارا دست به شورش زدند . حتى جانشين دوم ابو مسلم يعنى عبد الجبار بن عبد الرحمن در سال 140 هجرى / 58 - 757 ميلادى . فرمود تا مجشع بن حريث الانصارى حاكم عرب بخارا را بخاطر تمايلى كه به علويان داشته اعدام كنند « 1 » . در زمان خليفه مهدى ( 169 - 159 هجرى / 785 - 775 ميلادى . ) در حدود سال 160 هجرى / 777 ميلادى يوسف البرم خارجى مولاى قبيلهء ثقيف در بخارا قيام كرد « 2 » . بنا به گفتهء گرديزى « 3 » عمليات جنگى بيشتر در بخش شمال غربى افغانستان وقوع يافته بوده زيرا يوسف مروالرود و طالقان و گوزگان را به تصرف درآورد . بعدها در زمان خليفه مامون مجبور شدند قيام نوادهء يوسف را كه منصور بن عبد اللّه نام داشت خاموش كنند « 4 » . يك سلسله نهضتهاى خوارج در سجستان و بادغيس نيز وقوع يافت . حتى در زمان طاهريان و

--> ( 1 ) - طبرى ، I I l ، 128 . ( 2 ) - يعقوبى ، « تاريخ » I I ، 479 - 478 ، يعقوبى ، « كتاب البلدان » ، 304 - 303 ( 3 ) - نسخهء خطى اكسفورد ، ورق 94 : نسخهء كمبريج ، ورق b 75 . ( 4 ) - يعقوبى ، تاريخ ، I I ، 546 .